بقیع تنها یک قبرستان نیست، بلکه گنجینه تاریخ اسلام است. قبور چهار امام معصوم شیعیان و نیز قبور همسران، دختران، برخی فرزندان، اصحاب، تابعین و بستگان پیامبرخدا(ص) و نزدیک به ۱۰ هزار نفر از شخصیت‌های نامدار تاریخ اسلام در آنجا واقع است. پیشینه این قبرستان به دوران قبل از اسلام می‌رسد، بر همین اساس در اسناد به روشنی مشخص نیست که قدمت آن به چه تاریخی مربوط است و از چه زمان مردمان مدینه جنازه درگذشتگان خود را در این قبرستان به خاک می‌سپرده‌اند.

منابع تاریخی گواهی می‌دهد که پیش از هجرت، مردم مدینه اجساد مردگان خود را در دو گورستانِ «بنی حرام» و «بنی سالم» و گاهی نیز در منازل خود دفن می‌کردند.( تاریخ حرم ائمّه بقیع، ۶۱) امّا با هجرت مسلمانان به مدینه، بقیع تنها قبرستان مسلمانان شد و به مرور زمان و با دفن اجساد تعدادِ زیادی از صحابه و تابعین و نیز همسران و دختران و فرزندان و اهل‌بیت رسول الله(ص) از اهمیت ویژهای برخوردار شد.( مدینه شناسی، ۱/۳۲۱) و گورستان‌های پیشین، رفته رفته به حالت متروکه در آمد و از میان رفت.

پس از تسلّط سعودیان بر حجاز، با توجه به پیوند فکری و مذهبی آنان با محمدبن عبدالوهاب، در هر شهر و منطقه‌ای که وارد می‌شدند، آثار و ابنیه ساخته شده بر روی قبور بزرگان صدر اسلام را خراب و ویران می‌کردند. وهابیان، بار نخست در سال ۱۲۲۱هـ.ق بخشی از بناهای قبرستان بقیع را ویران کرده و سپس با تکمیل سلطه خود بر حجاز در شوال سال ۱۳۴۴هـ.ق تمامی این بناها و گنبدها و آثار را ویران و اموال و اشیای گرانقیمت موجود در این اماکن را به تاراج بردند و نه تنها در مدینه، بلکه در هرجا گنبد و بارگاه و زیارتگاهی بود، به ویرانی آن اقدام کردند.

به همین مناسبت است که شیعیان، روز هشتم شوال را روز تخریب قبور ائمه بقیع می‌نامند و در این روز به عزاداری برای امامان‌معصوم و اهل‌بیت پیامبر اسلام (ص) می‌پردازند.
واحد پژوهش بیت الرضا علیه السلام بافق